बंद

    11.09.2026: टीबीमुक्त मुंबईसाठी जनजागृतीला गती देण्याचे राज्यपालांचे आवाहन

    प्रकाशित तारीख : September 11, 2026
    11.09.2026: दाट वस्तीच्या भागांमध्ये क्षय रोगाचा प्रादुर्भाव थांबवण्याच्या दृष्टीने राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या पुढाकाराने टीबी मुक्त मुंबई अभियान सुरू करण्यात आले आहे. या अभियानांतर्गत आज राज्यपालांच्या उपस्थितीत अन्सारी नगर कुर्ला येथील अण्णा लीला महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांच्या जनजागृती फेरीचे आयोजन करण्यात आले. महाविद्यालयाच्या १२०० विद्यार्थ्यांनी या जनजागृती फेरी सहभाग घेतला.
राज्यपालांच्या हस्ते आज टीबी मुक्त भारत या पोर्टलचे उद्घाटन करण्यात आले तसेच विद्यार्थ्यांना क्षयरोग जनजागृतीची प्रतिज्ञा देण्यात आली. टीबी मुक्त मुंबई अभियान जनजागृती फेरीला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉक्टर रवींद्र कुलकर्णी, प्र-कुलगुरू प्रा. अजय भामरे, बंट संघ शिक्षण संस्थेचे उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी, मुंबई विद्यापीठाचे कुलसचिव डॉक्टर प्रसाद कारंडे, अण्णा लीला महाविद्यालयाचे प्राचार्य हिरेन दंड तसेच विद्यार्थी उपस्थित होते.

    टीबीमुक्त मुंबईसाठी जनजागृतीला गती देण्याचे राज्यपालांचे आवाहन

    मुंबई महानगर आणि परिसराची लोकसंख्या सुमारे दोन कोटी असून लोकसंख्येची घनता मोठी असल्याने सार्वजनिक ठिकाणे आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेवर मोठा ताण आहे. अशा परिस्थितीत क्षयरोगासारख्या संसर्गजन्य आजाराचा प्रसार रोखण्यासाठी व्यापक जनजागृती, वेळेवर निदान आणि पूर्ण उपचार अत्यंत महत्त्वाचे आहेत, असे प्रतिपादन महाराष्ट्राचे राज्यपाल तथा कुलपती जिष्णु देव वर्मा यांनी केले.

    राज्यपाल देव वर्मा यांच्या पुढाकाराने तसेच विविध संस्थांच्या माध्यमातून टीबी मुक्त मुंबई अभियान सुरू करण्यात आले आहे. या अभियानांतर्गत आज राज्यपालांच्या उपस्थितीत अन्सारी नगर कुर्ला येथील अण्णा लीला महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांच्या जनजागृती फेरीचे आयोजन करण्यात आले, त्यावेळी राज्यपाल बोलत होते. महाविद्यालयाच्या १२०० विद्यार्थ्यांनी या जनजागृती फेरी सहभाग घेतला.
    राज्यपालांच्या हस्ते आज टीबी मुक्त भारत या पोर्टलचे उद्घाटन करण्यात आले तसेच विद्यार्थ्यांना क्षयरोग जनजागृतीची प्रतिज्ञा देण्यात आली.
    टीबी मुक्त मुंबई अभियान जनजागृती फेरीला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉक्टर रवींद्र कुलकर्णी, प्र-कुलगुरू प्रा. अजय भामरे, बंट संघ शिक्षण संस्थेचे उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी, मुंबई विद्यापीठाचे कुलसचिव डॉक्टर प्रसाद कारंडे, अण्णा लीला महाविद्यालयाचे प्राचार्य हिरेन दंड तसेच विद्यार्थी उपस्थित होते.
    ‘टीबी हा केवळ आरोग्याचा प्रश्न नसून सामाजिक आणि आर्थिक आव्हानदेखील आहे. आजच्या प्रगत वैद्यकीय विज्ञानामुळे टीबी पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. आजाराचे वेळेवर निदान होऊन रुग्णाने डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमितपणे आणि पूर्ण उपचार घेतल्यास तो पूर्णपणे निरोगी होऊ शकतो, असे राज्यपालांनी सांगितले.

    टीबीबाबत समाजात आजही अनेक गैरसमज आणि अनावश्यक भीती आहे. सामाजिक कलंकाच्या भीतीमुळे अनेक जण वेळेवर तपासणी करून घेत नाहीत किंवा उपचार मध्येच थांबवतात. यामुळे रुग्णाचे आरोग्य धोक्यात येण्याबरोबरच संसर्ग इतर व्यक्तींपर्यंत पसरण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे टीबीच्या रुग्णांशी भेदभाव न करता त्यांना सहानुभूती, सहकार्य आणि सन्मानाची वागणूक देणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

    मुंबईच्या मोठ्या लोकसंख्येचा विचार करता झोपडपट्टी आणि दाट लोकवस्तीच्या भागांमध्ये विशेष जनजागृती करणे आवश्यक आहे. वेळेवर मिळणारी योग्य माहिती, निदान आणि उपचार हे टीबीचा प्रसार रोखण्याचे सर्वात प्रभावी साधन आहे, असे राज्यपालांनी सांगितले.

    ही सामुदायिक पदयात्रा केवळ प्रतीकात्मक कार्यक्रम नसून समाजामध्ये आरोग्यविषयक जागरूकता निर्माण करणारे प्रभावी माध्यम आहे. नागरिक स्वतः पुढाकार घेऊन जनजागृतीमध्ये सहभागी झाले, तर त्याचे रूपांतर व्यापक लोकचळवळीत होऊ शकते. या पदयात्रेच्या माध्यमातून हजारो कुटुंबांपर्यंत ‘टीबीला घाबरू नका, वेळेवर तपासणी करा आणि पूर्ण उपचार घ्या’ हा संदेश पोहोचेल, असा विश्वास राज्यपालांनी व्यक्त केला.

    केंद्र सरकारने निश्चित केलेले ‘टीबी मुक्त भारत’ हे उद्दिष्ट केवळ सरकारचे अभियान नसून संपूर्ण समाजाची जबाबदारी आहे. हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने आपली भूमिका बजावणे आवश्यक आहे. विशेषतः तरुणांनी आपल्या कुटुंबात, मित्रपरिवारात आणि समाजामध्ये टीबीविषयी अचूक माहिती पोहोचवावी, असे आवाहन राज्यपालांनी केले.

    तरुणांनी टीबीमुक्तीच्या यशोगाथांवर आधारित लघुपट, पोस्टर्स, पॉडकास्ट आणि सोशल मीडिया मोहिमा तयार करून जनजागृतीला नवे माध्यम द्यावे, असेही राज्यपालांनी सुचविले. आरोग्य कर्मचारी, आशा वर्कर्स, अंगणवाडी सेविका, स्वयंसेवी संस्था आणि सामाजिक संघटना हे या अभियानातील परिवर्तनाचे महत्त्वाचे दूत आहेत, असे त्यांनी नमूद केले.

    सुरुवातीला राज्यपालांचे सचिव डॉ प्रशांत नारनवरे यांनी अभियामामागची भूमिका स्पष्ट केली. कुलगुरु रवींद्र कुलकर्णी तसेच बंट संघ शिक्षण संस्थेचे उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी यांनी यावेळी आपले मनोगत व्यक्त केले.

    **

    टीबी मुक्त मुंबई के लिए जनजागरूकता को गति देने का राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा का आह्वान

    मुंबई महानगर और आसपास के क्षेत्रों की आबादी लगभग दो करोड़ है तथा जनसंख्या का घनत्व अधिक होने के कारण सार्वजनिक स्थानों और सार्वजनिक परिवहन व्यवस्था पर भारी दबाव रहता है। ऐसी स्थिति में क्षय रोग (टीबी) जैसे संक्रामक रोग के प्रसार को रोकने के लिए व्यापक जनजागरूकता, समय पर जांच और पूर्ण उपचार अत्यंत आवश्यक हैं, यह प्रतिपादन महाराष्ट्र के राज्यपाल तथा कुलपति जिष्णु देव वर्मा ने किया।

    राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा की पहल तथा विभिन्न संस्थाओं के सहयोग से ‘टीबी मुक्त मुंबई’ अभियान शुरू किया गया है। इस अभियान के अंतर्गत आज राज्यपाल की उपस्थिति में अंसारी नगर, कुर्ला स्थित अण्णा लीला महाविद्यालय के विद्यार्थियों की जनजागरूकता रैली आयोजित की गई। इस अवसर पर राज्यपाल ने विद्यार्थियों को संबोधित किया। महाविद्यालय के लगभग 1200 विद्यार्थियों ने इस जनजागरूकता रैली में सहभागिता की।

    राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा ने इस अवसर पर ‘टीबी मुक्त भारत’ पोर्टल का उद्घाटन किया तथा विद्यार्थियों को टीबी के प्रति जनजागरूकता की शपथ दिलाई।

    ‘टीबी मुक्त मुंबई’ अभियान के अंतर्गत आयोजित जनजागरूकता रैली में मुंबई विश्वविद्यालय के कुलगुरु डॉ. रवींद्र कुलकर्णी, प्र-कुलगुरु प्रो. अजय भामरे, बंट्स संघ शिक्षा संस्था के उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी, मुंबई विश्वविद्यालय के कुलसचिव डॉ. प्रसाद कारंडे, अण्णा लीला महाविद्यालय के प्राचार्य हिरेन दंड तथा बड़ी संख्या में विद्यार्थी उपस्थित थे।

    राज्यपाल ने कहा कि टीबी केवल स्वास्थ्य संबंधी समस्या नहीं है, बल्कि यह एक सामाजिक और आर्थिक चुनौती भी है। आज चिकित्सा विज्ञान में हुई प्रगति के कारण टीबी का पूर्ण उपचार संभव है। यदि बीमारी का समय पर निदान हो जाए और रोगी डॉक्टर की सलाह के अनुसार नियमित रूप से तथा उपचार का पूरा कोर्स करता है, तो वह पूरी तरह स्वस्थ हो सकता है।

    उन्होंने कहा कि टीबी को लेकर समाज में आज भी कई तरह के भ्रम और अनावश्यक भय हैं। सामाजिक कलंक के कारण अनेक लोग समय पर जांच नहीं करवाते या उपचार बीच में ही छोड़ देते हैं। इससे न केवल रोगी का स्वास्थ्य प्रभावित होता है, बल्कि संक्रमण के अन्य लोगों तक फैलने की आशंका भी बढ़ जाती है। इसलिए टीबी रोगियों के साथ भेदभाव करने के बजाय उनके प्रति सहानुभूति, सहयोग और सम्मान का व्यवहार किया जाना चाहिए।

    राज्यपाल ने कहा कि मुंबई की बड़ी आबादी को देखते हुए झुग्गी-बस्तियों तथा घनी आबादी वाले क्षेत्रों में विशेष रूप से जनजागरूकता अभियान चलाना आवश्यक है। समय पर सही जानकारी, जांच और उपचार ही टीबी के प्रसार को रोकने का सबसे प्रभावी माध्यम है।

    उन्होंने कहा कि यह सामुदायिक जनजागरूकता रैली केवल एक प्रतीकात्मक कार्यक्रम नहीं है, बल्कि समाज में स्वास्थ्य के प्रति जागरूकता पैदा करने का एक सशक्त माध्यम है। जब नागरिक स्वयं आगे आकर जनजागरूकता फैलाते हैं, तो वह एक व्यापक जनआंदोलन का रूप ले सकता है। उन्होंने विश्वास व्यक्त किया कि इस रैली के माध्यम से हजारों परिवारों तक यह संदेश पहुंचेगा कि ‘टीबी से डरना नहीं है, बल्कि समय पर जांच करानी है और उपचार का पूरा कोर्स करना है।’

    राज्यपाल ने कहा कि केंद्र सरकार द्वारा निर्धारित ‘टीबी मुक्त भारत’ का लक्ष्य केवल सरकार का कार्यक्रम नहीं, बल्कि पूरे समाज का अभियान है। इस लक्ष्य की प्राप्ति तभी संभव है जब प्रत्येक नागरिक अपनी जिम्मेदारी निभाए। उन्होंने विशेष रूप से युवाओं से आग्रह किया कि वे अपने परिवार, मित्रों और समुदाय तक टीबी के संबंध में सही एवं प्रमाणिक जानकारी पहुंचाएं।

    राज्यपाल ने युवाओं से टीबी मुक्त अभियान की सफलता की कहानियों पर आधारित लघु फिल्में, पोस्टर और पॉडकास्ट तैयार कर सोशल मीडिया के माध्यम से जनजागरूकता बढ़ाने का भी आह्वान किया। उन्होंने कहा कि स्वास्थ्यकर्मी, आशा कार्यकर्ता, आंगनवाड़ी कार्यकर्ता, स्वयंसेवी संस्थाएं और सामाजिक संगठन इस अभियान के महत्वपूर्ण परिवर्तनकारी दूत हैं।

    कार्यक्रम की शुरुआत में राज्यपाल के सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे ने ‘टीबी मुक्त मुंबई’ अभियान की पृष्ठभूमि और उद्देश्य की जानकारी दी। मुंबई विश्वविद्यालय के कुलगुरु डॉ. रवींद्र कुलकर्णी तथा बंट्स संघ शिक्षा संस्था के उपाध्यक्ष विश्वनाथ शेट्टी ने भी इस अवसर पर अपने विचार व्यक्त किए।

    राज्यपाल ने सभी से टीबी के प्रति जागरूकता फैलाने, टीबी के लक्षणों को नजरअंदाज न करने, प्रत्येक रोगी को समय पर जांच और पूर्ण उपचार के लिए प्रेरित करने तथा टीबी से जुड़े सामाजिक भेदभाव और भ्रांतियों को समाप्त करने का संकल्प लेने का आह्वान किया।

    उन्होंने ‘टीबी मुक्त मुंबई’, ‘टीबी मुक्त महाराष्ट्र’ और ‘टीबी मुक्त भारत’ के निर्माण के लिए सभी नागरिकों से सक्रिय सहभागिता का आह्वान किया।

    **